U23 Nhật Bản thắng luân lưu 9-8 trước U23 Uzbekistan: tấm vé chung kết và cái giá của 120 phút

Phút 88, Kosugi đưa bóng từ cánh phải vào vòng cấm và Ishibashi bật lên đánh đầu. Bóng vào lưới. Trước khoảnh khắc ấy, U23 Uzbekistan đã giữ lợi thế dẫn bàn suốt 79 phút, và họ chỉ còn cách tấm vé vào chung kết đúng hai phút cộng bù giờ. Trận bán kết bóng đá nam Asiad khép lại với tỷ số 1-1 sau 120 phút, rồi kéo dài tới lượt luân lưu thứ mười. U23 Nhật Bản thắng 9-8. Cú sút quyết định thuộc về Kosugi, chính người đã kiến tạo bàn gỡ; bên phía Uzbekistan, Khushvaktov sút đập xà ngang. Người xem thấy một màn lội ngược dòng. Tôi thấy một trận đấu phải đi tới lượt sút thứ mười mới ngã ngũ, nghĩa là khoảng cách giữa hai đội trong đêm ấy gần như bằng không. Câu chuyện của trận này đáng chú ý ở chỗ nó diễn ra trong khuôn khổ một giải U23, nơi thể lực và khả năng hồi phục quan trọng không kém gì chiến thuật. Theo điều lệ bóng đá nam Asiad, các đội thi đấu ở độ tuổi U23 kèm một số suất quá tuổi giới hạn. Uzbekistan mở tỷ số ngay phút thứ 9: Khamidov tạt từ cánh trái, Bakhromov dứt điểm tung lưới. Đó là kịch bản quen thuộc của bóng đá trẻ châu Á, khi đội bị đánh giá thấp hơn chủ động nhường thế trận, chờ một pha phản công nhanh rồi lùi sâu bảo vệ thành quả. Sau bàn thua, U23 Nhật Bản dồn đội hình lên cao và kiểm soát phần lớn thời gian còn lại. Họ tạo ra nhiều cơ hội nhưng chỉ ghi được một bàn trong 120 phút. Umeki dứt điểm trong vùng cấm không thành, một cú đánh đầu bị hậu vệ phá ngay trên vạch vôi. Phút 96, Ozeki sút trúng xà ngang. Rồi có hai tình huống Nhật Bản đòi phạt đền nhưng trọng tài từ chối, và việc giải này có sử dụng VAR ở giai đoạn bán kết hay không thì bản tin không nói rõ. Cần nói thẳng một điều về nguồn tin: bản tin tôi có trong tay không ghi tên cơ quan báo chí, không có số liệu kiểm soát bóng, không có xG, không có PPDA. Tôi tin vào dữ liệu, nhưng dữ liệu cũng biết nói dối nếu ta không hỏi đúng câu. Ở đây ta thậm chí chưa có dữ liệu để hỏi. Mọi nhận định dưới đây vì thế phải đọc như suy luận từ mô tả diễn biến, không phải từ bảng chỉ số. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu ở cấp độ U23 châu Á nhiều năm qua, tôi nhận thấy một mẫu hình lặp lại khá rõ ở các đội trẻ Nhật Bản. Điều đáng bàn nhất về mặt chuyên môn là con đường ghi bàn của họ. Bàn gỡ đến từ một quả tạt cánh phải và một pha không chiến, không phải từ những đường phối hợp trung lộ. Trước đó, các cơ hội của họ cũng phần lớn đến từ biên và từ những tình huống bóng bổng. Với một đội bóng trẻ của Nhật, đây là hình mẫu lặp lại: tạo được lượng cơ hội nhưng thiếu một chân sút trung tâm đủ ổn định để chuyển lượng thành bàn. Nói cách khác, điểm hạn chế của Nhật Bản nằm ở hiệu suất dứt điểm, không nằm ở khả năng tạo cơ hội. Cả trận họ chỉ ghi một bàn, trong khi số pha bóng nguy hiểm nhiều hơn thế. Khoảng cách giữa số cơ hội và số bàn thắng là bài học kỹ thuật quan trọng nhất, nhưng không có dữ liệu để định lượng nó. Một đội áp đặt thế trận mà phải chờ tới phút 88 mới gỡ hòa thì vấn đề nằm ở khâu kết thúc, không nằm ở ý tưởng chơi bóng. Về phía Uzbekistan, cần ghi nhận một điều mà tỷ số không nói hết: họ dẫn bàn từ phút thứ 9 và giữ được đến phút 88. Họ lùi sâu có chủ đích, quản lý trạng thái trận đấu sau khi có lợi thế, chứ không chỉ bị đẩy lùi vì kiệt sức. Một đội bị đánh giá thấp hơn mà tổ chức được như vậy trong gần 80 phút là dấu hiệu của một tập thể được huấn luyện kỹ. Loạt luân lưu kéo tới 10 lượt, nghĩa là hai đội sút luân phiên cho tới khi một bên dẫn trước sau số lượt bằng nhau, và cả hai đã chuyển hóa thành công tám quả trước khi phía Uzbekistan sút hỏng. Về mặt quy trình, đây là chuyện bình thường. Về mặt tâm lý, nó nói lên nhiều hơn: một loạt sút dài như vậy phản ánh chất lượng chuẩn bị tâm lý của cả hai bên. Cách đóng khung lội ngược dòng kịch tính không sai, nhưng nó phóng đại. Một trận đấu phải giải quyết bằng lượt sút thứ mười, với tỷ số 9-8, là một trận gần như cân bằng. Nếu đọc kết quả này như bằng chứng cho thấy Nhật Bản vượt trội, ta đã đọc sai. Một bàn gỡ ở phút 88 là loại sự kiện có độ bất ổn cao, không nên dùng làm thước đo chất lượng hai đội. Rủi ro lớn nhất mà tôi nhìn thấy không nằm ở tỷ số, mà nằm ở đôi chân. 120 phút cộng 10 lượt luân lưu là khối lượng vận động nặng, và Nhật Bản chỉ có ít ngày hồi phục trước trận chung kết. Người xem thấy bàn thắng. Tôi thấy ba tháng sau của đầu gối ấy, không phải vì trận này trực tiếp gây ra chấn thương, mà vì mật độ thi đấu là thứ quyết định ai còn nguyên vẹn khi giải kết thúc. Có những sai lầm chỉ lộ diện sau khi mùa giải kết thúc, khi ánh đèn đã tắt. Có một chi tiết khiến tôi phải dừng lại. Thủ môn của Nhật Bản được ghi tên là Pisano, một cái tên không thường gặp ở Nhật Bản. Đây có thể là lỗi phiên âm từ nguồn tiếng nước ngoài. Vết nứt không nằm trên X-quang, nó nằm trong cách ta lắng nghe cơ thể, và trong trường hợp này, nó nằm ở cách ta lắng nghe nguồn tin. Tên cầu thủ, mốc thời gian, tỷ số đều nên được đối chiếu lại trước khi trích dẫn. Nhật Bản vào chung kết. Điều đáng bàn nằm ở chỗ khác: họ sẽ trả giá bao nhiêu cho 120 phút vừa qua. Một tấm vé được giành bằng lượt sút thứ mười luôn đắt hơn vẻ ngoài của nó. Nếu ban huấn luyện Nhật Bản xoay tua đúng cách ở trận cuối, họ có thể biến sự mệt mỏi thành lợi thế kinh nghiệm. Nếu không, họ vẫn có thể vô địch, nhưng cái giá sẽ được trả ở một giải đấu khác, vào một tháng khác, khi không còn ai nhớ tới đêm nay.