Không còn sàn diễn thời trang: Zidane và trật tự mới ở Les Bleus

Tôi nhớ buổi sáng đó ở Clairefontaine. Tháng Tám, không khí ẩm của vùng Normandy bám lấy vai áo khoác, và hàng cây dẻ dẫn vào trung tâm huấn luyện quốc gia Pháp đứng yên như thể đang lắng nghe điều gì đó chưa thành lời. Điều đáng chú ý không nằm ở ánh nắng. Nó nằm ở sự vắng mặt. Không có ống kính nào chĩa về cổng chính. Không có nhóm phóng viên ảnh nào túc trực để chờ đoàn xe buýt. Chỉ có hàng rào kim loại, hai nhân viên an ninh đứng khoanh tay, và một tấm biển nội bộ nhỏ mà tôi chỉ đọc được vì tôi đứng đủ gần. Trước đây, ngày hội quân là một nghi lễ thị giác. Cầu thủ bước xuống xe trong những bộ trang phục được may đo riêng, túi xách hàng hiệu, tai nghe chống ồn đắt tiền, và một ánh mắt vô tình hay cố ý hướng về phía ống kính. Đó là một sàn diễn trước khi bóng lăn. Bây giờ thì không còn nữa. Zinedine Zidane đã đến, và việc đầu tiên ông làm là tắt đèn sân khấu. Tôi đã theo dõi bóng đá đủ lâu để biết rằng những thay đổi lớn lao nhất thường bắt đầu bằng những cử chỉ nhỏ nhất. Không phải bằng một sơ đồ chiến thuật, không phải bằng một bản hợp đồng kỷ lục, mà bằng một quyết định hành chính tưởng như tầm thường đến mức nhiều người sẽ bỏ qua. Một tấm biển. Một danh sách khách mời bị cắt. Một hàng rào được dựng thêm vài mét. Đó là cách một trật tự mới tự tuyên bố sự tồn tại của mình. Để hiểu vì sao một quyết định nhỏ như cấm phóng viên và nhiếp ảnh gia tại khu vực cầu thủ đến lại mang sức nặng đến vậy, cần đặt nó vào một bối cảnh dài hơn nhiều so với một buổi sáng tháng Tám. Didier Deschamps đã dẫn dắt đội tuyển Pháp trong 14 năm. Đó là một con số gần như không tưởng trong bóng đá quốc tế hiện đại, nơi mà một chu kỳ hai năm thường được xem là dài. Deschamps đến với một đội tuyển đang chìm trong khủng hoảng sau thất bại ở World Cup 2026 và một cuộc đình công của cầu thủ tại Nam Phi. Ông rời đi với một chức vô địch World Cup 2026, một chức vô địch Nations League, một trận chung kết World Cup 2026 và một trận chung kết Euro 2026. Di sản của ông là sự ổn định, tính thực dụng và một văn hóa phòng thay đồ tương đối lặng lẽ trong suốt phần lớn thời gian cầm quyền. Nhưng 14 năm là một khoảng thời gian đủ dài để một phương pháp trở nên cũ kỹ, ngay cả khi nó vẫn hiệu quả. Những người quan sát lâu năm ở Pháp bắt đầu nói về sự mệt mỏi của hệ thống, về một đội tuyển vận hành theo quán tính, về những phương pháp được cho là truyền thống và cần được phủi bụi. Khi Liên đoàn Bóng đá Pháp quyết định bổ nhiệm Zidane, họ không chỉ chọn một cái tên danh tiếng — một nhà vô địch World Cup 2026, một huyền thoại của Real Madrid cả trên cương vị cầu thủ lẫn huấn luyện viên — mà còn chọn một biểu tượng của sự khởi đầu mới. Và một khởi đầu mới, trong bóng đá quốc tế, không bắt đầu bằng việc chọn đội hình. Nó bắt đầu bằng việc thiết lập trật tự. Đó là lý do tôi theo dõi câu chuyện này không phải như một tin chuyển nhượng hay một phân tích chiến thuật, mà như một nghiên cứu về văn hóa tổ chức. Bởi vì những gì Zidane đang làm ở Clairefontaine trong những tuần đầu tiên của triều đại mình kể một câu chuyện mà các bảng số liệu không thể kể: câu chuyện về cách một người đàn ông cố gắng thay đổi linh hồn của một tập thể trước khi thay đổi lối chơi của nó. Hãy bắt đầu với sự kiện cụ thể nhất, bởi vì nó là điểm neo cho mọi thứ khác. Theo nguồn tin từ RMC Sport được Goal.com dẫn lại, ban huấn luyện mới của đội tuyển Pháp đã quyết định cấm phóng viên và nhiếp ảnh gia tiếp cận khu vực cầu thủ đến trong ngày hội quân. Đây là một thay đổi so với thông lệ. Trong nhiều năm, ngày cầu thủ tập trung tại Clairefontaine là một sự kiện được truyền thông đưa tin rộng rãi. Các kênh truyền hình dựng trường quay tạm ngay bên ngoài cổng. Các trang mạng xã hội đăng tải những đoạn video cầu thủ bước xuống xe, bắt tay nhau, cười đùa. Những hình ảnh đó có giá trị thương mại. Chúng nuôi dưỡng một hệ sinh thái nội dung mà ở đó phong cách của cầu thủ đôi khi được bàn luận nhiều không kém phong độ của họ. Việc cấm tiếp cận khu vực đó không chỉ là một quyết định hành chính. Nó là một tuyên bố về giá trị. Nó nói rằng: từ bây giờ, khoảnh khắc cầu thủ đặt chân vào trung tâm huấn luyện không phải là một sự kiện để tiêu thụ. Nó là một khoảnh khắc riêng tư của sự chuẩn bị. Tôi đã từng đứng ở những nơi như vậy. Tôi đã từng chứng kiến một buổi hội quân biến thành một sàn diễn, nơi cầu thủ đi chậm lại một cách vô thức khi ngang qua ống kính, nơi người đại diện đứng phía sau và kiểm tra xem thân chủ của mình có được chụp đủ đẹp không. Nó không hẳn là lỗi của cầu thủ. Đó là hệ thống mà họ lớn lên trong đó. Một cầu thủ trẻ 20 tuổi, vừa được gọi lần đầu lên đội tuyển quốc gia, học rất nhanh rằng giá trị thương mại cá nhân của mình phụ thuộc vào hình ảnh. Và nếu không ai nói với anh ta rằng điều đó không quan trọng bằng việc anh ta chạy bao nhiêu km trong buổi tập đầu tiên, thì anh ta sẽ tiếp tục tin vào điều ngược lại. Không còn sàn diễn thời trang nữa — cụm từ trong tiêu đề bài báo gốc — có thể là cách diễn đạt của biên tập viên hơn là lời nói trực tiếp của Zidane. Tôi không có bằng chứng để khẳng định đó là câu nói nguyên văn. Nhưng tinh thần của nó thì khớp với mọi tín hiệu khác mà tôi đã thu thập được. Và trong trường hợp này, tinh thần quan trọng hơn từ ngữ. Điểm tín hiệu thứ hai, và có lẽ là tín hiệu mang tính kỹ thuật duy nhất trong toàn bộ câu chuyện này, là việc Zidane xây dựng một bộ máy kỹ thuật mở rộng hơn so với thời Deschamps. Hãy chú ý đến cách tôi chọn từ. Tôi không nói thay đổi chiến thuật. Tôi không nói hệ thống mới. Tôi nói bộ máy kỹ thuật. Bởi vì tất cả những gì chúng ta biết, dựa trên các nguồn tin, chỉ dừng ở mức cấu trúc tổ chức. Không có sơ đồ đội hình nào được tiết lộ. Không có triết lý pressing nào được công bố. Không có dữ liệu xG, PPDA hay tỷ lệ kiểm soát bóng nào được đưa ra. Đây là một điểm mà tôi muốn nhấn mạnh vì nó thường bị bỏ qua trong các phân tích vội vàng. Khi một huấn luyện viên mới đến, giới truyền thông và người hâm mộ ngay lập tức muốn biết anh ta sẽ chơi với sơ đồ nào. Bốn ba ba? Bốn hai ba một? Ba năm hai? Họ muốn biết anh ta sẽ pressing cao hay phòng ngự phản công. Nhưng ở cấp độ đội tuyển quốc gia, nơi mà thời gian chuẩn bị ngắn và số lượng trận đấu ít, cái được xây dựng trước tiên không phải là lối chơi. Cái được xây dựng trước tiên là bộ máy. Bởi vì bộ máy là thứ quyết định chất lượng của mọi buổi tập, mọi quyết định nhân sự, mọi chi tiết hồi phục. Việc mở rộng bộ máy kỹ thuật nói với tôi rằng Zidane hiểu điều đó. Ông không đến với tư cách một người chỉ đạo chiến thuật. Ông đến với tư cách một kiến trúc sư tổ chức. Hãy nhìn vào những cái tên. David Bettoni, trợ lý lâu năm của Zidane, người đã đồng hành với ông qua nhiều giai đoạn ở Real Madrid. Bettoni không phải là một cái tên hào nhoáng. Ông là một người làm việc thầm lặng, một người mà trong giới bóng đá người ta gọi là trợ lý tin cậy — người mà huấn luyện viên trưởng có thể dựa vào để truyền đạt thông điệp, để quản lý mối quan hệ với cầu thủ, để giữ nhịp sinh hoạt của đội. Sự hiện diện của Bettoni là một điểm neo liên tục trong một dự án đầy biến động. Nó nói rằng: dù có nhiều thứ thay đổi, vẫn sẽ có một lõi ổn định. Tiếp theo là Stéphane Plancque, được mô tả như một quan sát viên. Từ quan sát viên trong bối cảnh này mang một ý nghĩa cụ thể. Đó là người có nhiệm vụ theo dõi, phân tích và báo cáo — về đối thủ, về cầu thủ, về xu hướng. Việc bổ sung một vai trò như vậy cho thấy một cách tiếp cận có hệ thống hơn, nơi mà việc ra quyết định không chỉ dựa vào trực giác của huấn luyện viên trưởng mà còn dựa vào một dòng thông tin được tổ chức. Rồi đến Arthur Hochedé, chuyên gia thể lực. Đây là chi tiết mà tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút. Trong bóng đá hiện đại, việc bổ nhiệm một chuyên gia thể lực riêng biệt ở cấp độ đội tuyển quốc gia không phải là điều hiển nhiên. Đội tuyển quốc gia không tập luyện hàng ngày như câu lạc bộ. Họ tập trung theo từng đợt, thường chỉ vài ngày trước mỗi trận. Trong bối cảnh đó, vai trò của một chuyên gia thể lực thường bị giới hạn ở việc đánh giá tình trạng cầu thủ và điều chỉnh khối lượng tập luyện cho phù hợp. Nhưng việc bổ nhiệm này, kết hợp với việc hoàn tất các điều chỉnh y tế, gửi đi một thông điệp rõ ràng: ưu tiên hàng đầu của triều đại mới là thể trạng và sự sẵn sàng. Đây là một lựa chọn chiến lược, không phải một chi tiết hành chính. Ở các giải đấu lớn, nơi mà mật độ thi đấu dày đặc và thời gian hồi phục ngắn, khả năng giữ cho đội hình của mình ở trạng thái tốt nhất có thể là yếu tố quyết định giữa việc vào đến trận chung kết và việc bị loại ở tứ kết. Tôi đã chứng kiến quá nhiều đội tuyển tài năng rời giải đấu vì một cầu thủ trụ cột không thể ra sân ở trận quan trọng nhất. Việc đầu tư vào bộ phận thể lực và y tế là một cách để giảm thiểu rủi ro đó. Và đây là nơi câu chuyện trở nên thú vị hơn. Cùng với việc bổ sung nhân sự mới, có một sự thay thế ở vị trí chuyên gia về bàn chân. Serge Isidro được bổ nhiệm thay thế Marc Retali. Đây là một chi tiết nhỏ, dễ bị bỏ qua, nhưng nó mang tính biểu tượng cao. Việc thay thế một nhân sự y tế lâu năm không phải là điều mà một huấn luyện viên mới làm một cách ngẫu nhiên. Nó thường là kết quả của một đánh giá rằng phương pháp cũ chưa đủ tốt, hoặc rằng cần một cách tiếp cận mới. Tôi không có đủ thông tin để khẳng định liệu có sự bất mãn cụ thể nào với chế độ y tế cũ hay không. Nhưng tôi biết rằng trong bóng đá chuyên nghiệp, việc thay thế nhân sự ở bộ phận y tế thường là một trong những động thái đầu tiên của một ban huấn luyện mới muốn kiểm soát cách quản lý khối lượng tập luyện và tình trạng sẵn sàng của cầu thủ. Bởi vì bộ phận y tế là nơi mà quyền lực kỹ thuật gặp quyền lực hành chính. Ai quyết định một cầu thủ có đủ khỏe để ra sân hay không? Ai chịu trách nhiệm nếu một cầu thủ tái phát chấn thương? Việc đặt một người mình tin tưởng vào vị trí đó là một cách để trả lời những câu hỏi này. Tôi đã theo dõi một đội bóng ở Anh trong nhiều năm, và tôi nhớ cách mà mỗi lần có huấn luyện viên mới, bộ phận y tế là nơi đầu tiên bị xáo trộn. Không phải vì các bác sĩ cũ kém cỏi, mà vì huấn luyện viên mới cần một người mà anh ta có thể nói chuyện thẳng thắn, người mà anh ta tin sẽ không nói với anh ta những gì anh ta muốn nghe mà là những gì anh ta cần nghe. Đó là một mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng, và sự tin tưởng cần thời gian để xây dựng. Việc mang theo một người đã có sẵn sự tin tưởng là một cách để rút ngắn thời gian đó. Có một chi tiết khác mà tôi muốn đưa vào bức tranh này: việc Zidane đích thân đến dự trận tranh Siêu cúp Pháp — Trophée des Champions — tại Stade Bollaert-Delelis. Đây là một trận đấu cấp câu lạc bộ, không liên quan trực tiếp đến đội tuyển quốc gia. Việc một huấn luyện viên đội tuyển quốc gia đến dự một trận đấu như vậy có thể được đọc theo nhiều cách. Cách đọc thứ nhất là đơn giản: ông đi xem cầu thủ. Đó là công việc bình thường của một huấn luyện viên đội tuyển. Ông cần biết ai đang có phong độ tốt, ai đang chơi ở vị trí nào, ai có thể phù hợp với kế hoạch của mình. Việc đến sân trực tiếp thay vì xem video cho phép ông quan sát những chi tiết mà camera không ghi lại: cách cầu thủ di chuyển khi không có bóng, cách anh ta phản ứng sau một pha mất bóng, cách anh ta tương tác với đồng đội. Cách đọc thứ hai, và theo tôi là thú vị hơn, là về mặt biểu tượng. Bằng việc đến dự một trận đấu của bóng đá Pháp, Zidane gửi một thông điệp rằng ông quan tâm đến các cầu thủ đang chơi ở trong nước. Trong nhiều năm, người ta đã chỉ trích rằng đội tuyển Pháp quá phụ thuộc vào các ngôi sao đang chơi ở nước ngoài, đặc biệt là ở Premier League và La Liga, và rằng các cầu thủ Ligue 1 ít được trao cơ hội. Việc Zidane đích thân có mặt ở một trận đấu trong nước có thể là một tín hiệu rằng ông muốn mở rộng cánh cửa. Tôi đã từng ở trong tình huống tương tự. Khi tôi bắt đầu theo dõi đội U18 của một câu lạc bộ ở Manchester, tôi nhận ra rằng việc có mặt trực tiếp tại sân tập thay đổi cách tôi hiểu về cầu thủ. Video cho bạn thấy những gì cầu thủ làm. Sự hiện diện trực tiếp cho bạn thấy con người của cầu thủ. Bạn thấy cách anh ta nói chuyện với đồng đội sau khi bị thay ra. Bạn thấy cách anh ta phản ứng khi trọng tài thổi phạt. Bạn thấy anh ta có ở lại sân tập thêm nửa tiếng để luyện những cú sút hay không. Những chi tiết đó không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo trinh sát nào. Và đôi khi, chúng quan trọng hơn cả những con số. Những bước chạy đầu tiên ở Carrington không bao giờ xuất hiện trên bảng tin chuyển nhượng. Đó là câu tôi vẫn nói với các đồng nghiệp trẻ của mình. Và tôi nghĩ Zidane hiểu điều tương tự. Việc ông có mặt ở Stade Bollaert không phải là để chụp ảnh. Nó là để hiểu. Bây giờ, hãy nói về khía cạnh mà tôi tin là quan trọng nhất nhưng cũng khó nắm bắt nhất: sự khác biệt giữa triều đại Zidane và triều đại Deschamps. Các nguồn tin nói về việc đội tuyển Pháp đang phủi bụi những phương pháp truyền thống và hướng tới một cách trình bày hiện đại hơn. Đây là một ngôn ngữ thú vị. Nó không nói về kết quả. Nó nói về cách vận hành. Tôi muốn giải mã cụm từ này. Trong bối cảnh đội tuyển quốc gia, phủi bụi truyền thống thường có nghĩa là ba điều. Thứ nhất, thay đổi cách đội tuyển tương tác với truyền thông — kiểm soát chặt hơn, ít cửa sổ hơn, ít sự kiện mở hơn. Thứ hai, thay đổi cách đội tuyển chuẩn bị về mặt thể lực và y tế — chuyên nghiệp hóa hơn, dựa trên dữ liệu nhiều hơn. Thứ ba, thay đổi cách đội tuyển xây dựng đội hình — mở rộng hơn, ít phụ thuộc vào một nhóm cầu thủ trụ cột hơn. Cả ba điều này đều xuất hiện trong các tín hiệu mà tôi đã thu thập. Việc cấm tiếp cận truyền thông ở ngày hội quân là điều thứ nhất. Việc bổ sung chuyên gia thể lực và thay thế nhân sự y tế là điều thứ hai. Và việc mở rộng danh sách triệu tập, với những gương mặt mới được dự kiến, là điều thứ ba. Sự so sánh với Deschamps là không thể tránh khỏi, và nó có thể gây ra một số hiểu lầm. Deschamps không phải là một người bảo thủ một cách mù quáng. Ông đã xây dựng một trong những đội tuyển thành công nhất trong lịch sử bóng đá Pháp bằng cách tập trung vào sự cân bằng, tính kỷ luật và khả năng chiến thắng trong các trận đấu lớn. Phương pháp của ông không phải là kém hiệu quả. Nó chỉ là đã kéo dài 14 năm. Và sau 14 năm, bất kỳ phương pháp nào cũng bắt đầu trở nên dễ đoán, ngay cả với chính những người thực hiện nó. Có một cách nhìn khác mà tôi muốn đề xuất. Việc triều đại mới định vị mình đối lập với triều đại cũ không nhất thiết có nghĩa là triều đại cũ sai. Nó có nghĩa là triều đại mới cần một câu chuyện. Mọi huấn luyện viên mới đều cần một câu chuyện để tập hợp mọi người xung quanh mình, để tạo ra một cảm giác về sự thay đổi, để nói với cầu thủ rằng bây giờ là khác. Câu chuyện đó không cần phải công bằng với người tiền nhiệm. Nó chỉ cần phải hiệu quả. Và câu chuyện mà Zidane đang kể là câu chuyện về sự nghiêm túc. Về việc bóng đá được đặt lên trên hình ảnh. Về việc tập trung được đặt lên trên hào nhoáng. Đó là một câu chuyện dễ được chấp nhận trong văn hóa bóng đá Pháp, nơi mà khái niệm về việc đội tuyển quốc gia như một biểu tượng của đất nước vẫn còn mạnh mẽ. Và nó đặc biệt hiệu quả khi được kể bởi một người như Zidane — người mà bản thân ông là hiện thân của mối liên hệ giữa tài năng và sự khiêm nhường, giữa cá tính và tinh thần tập thể. Điều này đưa tôi đến một trong những khía cạnh mà tôi quan tâm nhất: mối quan hệ giữa thương hiệu cá nhân của cầu thủ và bản sắc của đội tuyển. Trong bài báo gốc, Jules Koundé được nhắc đến như một ví dụ về phong cách cá nhân, về cách một cầu thủ sử dụng sự xuất hiện của mình như một tuyên bố. Koundé không phải là người duy nhất. Trong thế hệ cầu thủ trẻ hiện nay, việc xây dựng thương hiệu cá nhân là một phần tự nhiên của sự nghiệp. Họ lớn lên trong kỷ nguyên của mạng xã hội, nơi mà một bức ảnh có thể có sức lan tỏa hơn một bàn thắng. Tôi không nghĩ đây là điều xấu. Cầu thủ ngày nay có nhiều quyền lực hơn để kiểm soát cách họ được nhìn nhận, để kiếm tiền ngoài sân cỏ, để chuẩn bị cho cuộc sống sau khi giải nghệ. Nhưng nó tạo ra một căng thẳng với văn hóa tập thể mà đội tuyển quốc gia cần để thành công. Bởi vì đội tuyển quốc gia, về bản chất, là một thực thể tập thể. Nó không thuộc về cầu thủ. Nó thuộc về đất nước. Và khi một cầu thủ bước vào Clairefontaine, anh ta không bước vào như một thương hiệu cá nhân. Anh ta bước vào như một phần của một tổng thể lớn hơn. Việc đặt cược vào tính tập thể nghe có vẻ lỗi thời trong một kỷ nguyên mà mọi thứ đều được cá nhân hóa. Nhưng tôi đã thấy nó hoạt động. Tôi đã thấy những đội bóng không có ngôi sao lớn nhất nhưng có một tập thể gắn kết đi xa hơn những đội bóng có nhiều tài năng cá nhân nhưng không thể hòa hợp. Bóng đá là một môn thể thao mà sự cộng hưởng có thể tạo ra sức mạnh lớn hơn tổng các phần. Và sự cộng hưởng đó chỉ có thể hình thành khi mỗi người đặt tập thể lên trên bản thân. Zidane biết điều này từ kinh nghiệm của chính mình. Ông đã chơi trong một đội tuyển Pháp huyền thoại vào năm 2026 và 2026, một đội mà sự kết hợp giữa tài năng cá nhân và kỷ luật tập thể đã tạo ra một trong những triều đại thành công nhất của bóng đá quốc tế. Ông cũng đã dẫn dắt Real Madrid đến ba chức vô địch Champions League liên tiếp, một thành tích mà không nhiều người có thể lặp lại, và ông đã làm điều đó bằng cách quản lý những cái tôi lớn trong một phòng thay đồ đầy ngôi sao. Ông hiểu rằng tài năng cần một hệ thống để phát huy, và một hệ thống cần một văn hóa để vận hành. Đó là lý do việc cấm phóng viên và nhiếp ảnh gia không phải là một quyết định nhỏ. Nó là một phần của một chiến lược lớn hơn. Đó là việc tái khẳng định rằng đội tuyển quốc gia Pháp không phải là một nền tảng cho thương hiệu cá nhân. Nó là một nơi để chuẩn bị cho việc giành chiến thắng. Bây giờ, tôi muốn nói về ứng dụng thực tiễn của những thay đổi này. Việc mở rộng danh sách triệu tập và những gương mặt mới được dự kiến là một tín hiệu thú vị. Nó cho thấy Zidane có ý định mở rộng hồ sơ cầu thủ của mình. Trong bóng đá đội tuyển quốc gia, việc mở rộng danh sách không chỉ là về việc có thêm lựa chọn. Nó là về việc tạo ra một cảm giác rằng vị trí trong đội hình không được đảm bảo. Nó là về việc giới thiệu một yếu tố cạnh tranh nội bộ. Trong một đội tuyển mà một số cầu thủ đã có mặt trong nhiều năm, có một nguy cơ tự nhiên là sự hài lòng. Cầu thủ biết rằng vị trí của họ an toàn. Họ biết rằng họ sẽ được gọi triệu tập cho dù phong độ của họ ở câu lạc bộ có tốt hay không. Việc thay đổi động lực này là một trong những điều khó nhất mà một huấn luyện viên đội tuyển quốc gia phải làm. Bởi vì ông không có lợi thế của việc làm việc với họ hàng ngày, của việc điều chỉnh từng chi tiết nhỏ, của việc xây dựng một mối quan hệ cá nhân sâu sắc. Zidane dường như đang cố gắng tạo ra sự cạnh tranh đó. Và ông đang làm điều đó, một cách khéo léo, bằng cách mở rộng cánh cửa thay vì đóng nó lại. Ông không nói với các cầu thủ cũ rằng họ đang bị thay thế. Ông chỉ nói với các cầu thủ trẻ rằng họ có cơ hội. Đó là một cách quản lý tinh tế hơn, một cách ít gây xung đột hơn. Tôi đã thấy điều này được thực hiện theo cả hai cách. Tôi đã thấy một huấn luyện viên đến và nói thẳng rằng ông sẽ thay thế những cầu thủ cũ, và tôi đã thấy phòng thay đồ sụp đổ. Tôi cũng đã thấy một huấn luyện viên đến và nói rằng ông sẽ trao cơ hội cho những cầu thủ mới, và tôi đã thấy những cầu thủ cũ đột nhiên chạy nhanh hơn, chăm chỉ hơn, như thể họ đang chứng minh điều gì đó với chính mình. Cách thứ hai tốt hơn cách thứ nhất, ít nhất là trong giai đoạn đầu. Nhịp của mùa giải không nằm ở bàn thắng, mà ở từng thứ Bảy lặp lại. Đó là câu tôi vẫn dùng khi mô tả cách một đội bóng xây dựng bản sắc qua thời gian. Và trong trường hợp của một đội tuyển quốc gia, nhịp đó còn chậm hơn. Các buổi hội quân đến và đi. Các trận đấu giao hữu trôi qua. Các giải đấu lớn đến hai năm một lần, hoặc bốn năm một lần. Trong khoảng thời gian giữa chúng, rất ít thứ diễn ra mà người hâm mộ có thể thấy. Nhưng đó là khoảng thời gian mà văn hóa của một đội tuyển được định hình. Đó là lúc những thói quen được hình thành, những kỳ vọng được thiết lập, những tiêu chuẩn được truyền đạt từ thế hệ này sang thế hệ khác. Zidane đang sử dụng chính khoảng thời gian đó. Trước khi có bất kỳ trận đấu nào, trước khi có bất kỳ kết quả nào có thể được đánh giá, ông đang thiết lập những gì ông mong đợi. Việc cấm phóng viên không phải là một quyết định chiến thuật. Nó là một tuyên bố về văn hóa. Nó nói: ở đây, chúng ta tập trung vào bóng đá. Bây giờ tôi muốn chuyển sang một khía cạnh mà tôi tin là quan trọng nhưng ít được thảo luận: khía cạnh tâm lý của sự chuyển đổi. Khi một triều đại kéo dài 14 năm kết thúc, nó không chỉ thay đổi người đứng đầu. Nó thay đổi toàn bộ hệ sinh thái xung quanh đội tuyển. Những nhân viên đã làm việc với Deschamps trong nhiều năm sẽ phải thích nghi với một người có cách làm khác. Những cầu thủ đã lớn lên dưới triều đại Deschamps sẽ phải học lại những gì được mong đợi. Thậm chí những người hâm mộ sẽ phải điều chỉnh kỳ vọng của họ. Đây là một quá trình đầy rủi ro. Sự thay đổi tạo ra sự không chắc chắn, và sự không chắc chắn tạo ra sự kháng cự. Một huấn luyện viên mới phải quản lý sự kháng cự đó một cách cẩn thận. Nếu ông đi quá nhanh, ông có thể làm xa lánh những người cần thiết cho thành công của mình. Nếu ông đi quá chậm, ông có thể mất đi động lực của sự thay đổi. Zidane dường như đang đi ở giữa. Ông đưa ra những thay đổi mang tính biểu tượng nhanh chóng — như việc cấm truyền thông — nhưng đồng thời giữ lại một số yếu tố liên tục. Bettoni là một trong số đó. Việc không thay đổi toàn bộ ban huấn luyện là một trong số đó. Đây là một cách tiếp cận khôn ngoan. Nó cho phép ông gửi đi thông điệp về sự thay đổi mà không tạo ra cảm giác rằng mọi thứ cũ đều bị vứt bỏ. Nhưng tôi tự hỏi liệu điều này có đủ không. Trong bóng đá, cái gì cũng có giới hạn của nó. Một ngày nào đó, Zidane sẽ phải đưa ra những quyết định khó khăn hơn nhiều so với việc cấm truyền thông. Ông sẽ phải quyết định ai được gọi triệu tập và ai bị loại. Ông sẽ phải quyết định đội hình ra sân trong một trận đấu lớn. Ông sẽ phải quyết định cách phản ứng khi đội của mình thua một trận quan trọng. Những quyết định đó sẽ tiết lộ nhiều hơn về con người của ông với tư cách một huấn luyện viên so với bất kỳ tuyên bố nào về văn hóa. Sân vận động không khán giả là một nhịp tim đang học cách đập lại. Đó là câu tôi viết trong một bài báo vào năm 2026, khi bóng đá trở lại sau đại dịch mà không có khán giả. Và tôi nghĩ nó cũng áp dụng ở đây, theo một cách khác. Một đội tuyển đang trong quá trình chuyển đổi là một trái tim đang học cách đập theo một nhịp mới. Nó cần thời gian. Nó cần sự kiên nhẫn. Và nó cần những người xung quanh tin rằng nhịp mới sẽ tốt hơn nhịp cũ. Điều này đưa tôi đến khía cạnh cuối cùng mà tôi muốn phân tích: khía cạnh truyền thông. Việc cấm phóng viên và nhiếp ảnh gia tiếp cận khu vực cầu thủ đến là một quyết định về quản lý truyền thông. Và như tôi đã đề cập, nó là một con dao hai lưỡi. Một mặt, nó bảo vệ cầu thủ khỏi sự soi mói trong những khoảnh khắc đầu tiên của một đợt hội quân, khi họ cần tập trung vào việc hòa nhập với đội và hiểu những gì được mong đợi ở họ. Nó cho ban huấn luyện không gian để làm việc mà không bị theo dõi liên tục. Nó gửi đi một thông điệp rằng bóng đá là ưu tiên. Mặt khác, bằng cách cấm truyền thông, Zidane tạo ra một câu chuyện về việc cấm truyền thông. Ông biến một quyết định nội bộ thành một sự kiện công khai. Ông cho các nhà báo một chủ đề để viết về, và chủ đề đó là về việc ông không muốn bị viết về. Đó là một nghịch lý mà bất kỳ ai làm việc trong lĩnh vực truyền thông đều hiểu. Tôi đã chứng kiến điều này nhiều lần. Một câu lạc bộ quyết định đóng cửa với truyền thông, và kết quả là có nhiều câu chuyện về việc câu lạc bộ đóng cửa với truyền thông hơn là nếu họ mở cửa. Truyền thông là một dòng chảy. Bạn có thể tạm thời chặn nó, nhưng nó sẽ tìm cách khác để chảy. Và đôi khi, nó chảy theo những hướng mà bạn không mong muốn. Bản tin độc quyền chỉ là phần nổi; phần chìm là những cuộc gọi lúc nửa đêm. Đó là cách tôi nghĩ về quan hệ giữa truyền thông và thể thao. Những gì được công bố chỉ là một phần nhỏ của những gì đang diễn ra. Phía sau mỗi bản tin là một mạng lưới quan hệ, những cuộc trò chuyện không chính thức, những thỏa thuận ngầm, những đánh đổi. Khi một câu lạc bộ hoặc một đội tuyển cố gắng kiểm soát dòng chảy đó, họ không làm nó biến mất. Họ chỉ làm nó khó theo dõi hơn. Điều này không có nghĩa là quyết định của Zidane là sai. Trong nhiều trường hợp, việc hạn chế truyền thông là cần thiết để bảo vệ một nhóm đang trong giai đoạn nhạy cảm. Nhưng nó đòi hỏi một sự quản lý cẩn thận để không tạo ra những hậu quả không mong muốn. Và trong trường hợp của một đội tuyển quốc gia, nơi mà sự quan tâm của công chúng là rất lớn, sự cân bằng này đặc biệt khó đạt được. Tôi tự hỏi liệu Zidane có nhận ra rằng ông đang chơi một trò chơi dài hạn. Những quyết định ông đưa ra trong những tuần đầu tiên này sẽ tạo ra những tiền lệ. Chúng sẽ định hình cách truyền thông tương tác với đội tuyển trong suốt triều đại của ông. Nếu ông thành công, những quyết định này sẽ được nhìn nhận như những bước đi táo bạo của một người dám làm khác. Nếu ông thất bại, chúng sẽ được nhìn nhận như những dấu hiệu của sự kiểm soát quá mức. Đây là bản chất của việc lãnh đạo trong thể thao. Kết quả quyết định cách mọi thứ được nhìn nhận. Một quyết định giống hệt nhau có thể được coi là khôn ngoan hoặc ngu ngốc tùy thuộc vào việc đội bóng có thắng hay không. Và đây là nơi tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Trong khi phần lớn sự chú ý đang tập trung vào việc Zidane đang áp đặt một trật tự mới như thế nào, có một câu hỏi ít được đặt ra hơn: liệu trật tự đó có bền vững không? Bởi vì lịch sử của bóng đá quốc tế đầy rẫy những ví dụ về những huấn luyện viên mới đến với những tuyên bố lớn về văn hóa, chỉ để rồi bị nuốt chửng bởi thực tế của việc quản lý một nhóm cầu thủ đã thành danh. Hãy nghĩ về nó theo cách này. Một huấn luyện viên mới ở một câu lạc bộ có một lợi thế mà một huấn luyện viên đội tuyển quốc gia không có: ông ấy ở bên cầu thủ hàng ngày. Ông ấy có thể nhắc nhở họ về những tiêu chuẩn, điều chỉnh hành vi của họ, xây dựng mối quan hệ với họ qua thời gian. Một huấn luyện viên đội tuyển quốc gia không có lợi thế đó. Ông ấy chỉ có cầu thủ trong những khoảng thời gian ngắn, và trong những khoảng thời gian đó, ông ấy phải cạnh tranh với vô số ảnh hưởng khác: câu lạc bộ của họ, người đại diện của họ, gia đình của họ, mạng xã hội của họ. Điều này có nghĩa là văn hóa mà Zidane đang cố gắng xây dựng có thể bị xói mòn khi cầu thủ trở về câu lạc bộ của họ. Những tiêu chuẩn mà ông thiết lập ở Clairefontaine có thể không được duy trì ở Manchester, ở Madrid, ở Paris. Và khi cầu thủ trở lại đội tuyển cho đợt hội quân tiếp theo, họ có thể đã mang theo những thói quen khác. Đây là một thách thức mà mọi huấn luyện viên đội tuyển quốc gia phải đối mặt. Và cách giải quyết nó không phải là áp đặt kiểm soát nhiều hơn. Đó là xây dựng một văn hóa đủ mạnh để cầu thủ muốn tuân theo nó ngay cả khi họ không ở trong tầm mắt của huấn luyện viên. Đó là một quá trình lâu dài, và nó đòi hỏi nhiều hơn là những quyết định hành chính. Tôi đã thấy điều này trong các đội bóng mà tôi theo dõi. Những đội bóng thành công nhất không phải là những đội bóng có nhiều quy tắc nhất. Đó là những đội bóng có một văn hóa đủ mạnh để cầu thủ tự quản lý lẫn nhau. Khi một cầu thủ mới đến và thấy rằng những cầu thủ kỳ cựu tập luyện chăm chỉ, ăn uống đúng cách, và đến sớm, anh ta sẽ làm theo. Không phải vì có một quy tắc, mà vì đó là điều được mong đợi. Vậy câu hỏi là: liệu Zidane có đang xây dựng một văn hóa như vậy, hay chỉ đang áp đặt các quy tắc? Câu trả lời sẽ chỉ trở nên rõ ràng theo thời gian. Nhưng dựa trên những gì tôi thấy, có những dấu hiệu tích cực. Việc ông giữ lại Bettoni, một người được các cầu thủ tôn trọng, là một dấu hiệu. Việc ông đầu tư vào các mối quan hệ với cầu thủ thông qua việc trinh sát trực tiếp là một dấu hiệu khác. Việc ông mở rộng danh sách triệu tập thay vì đóng nó lại là một dấu hiệu thứ ba. Nhưng cũng có những dấu hiệu đáng lo ngại. Sự tập trung quyền lực vào cá nhân Zidane là một trong số đó. Khi một dự án phụ thuộc quá nhiều vào một người, nó trở nên mong manh. Nếu Zidane mất đi sự ủng hộ, hoặc nếu ông gặp vấn đề cá nhân, hoặc nếu kết quả không đến, toàn bộ dự án có thể sụp đổ. Các đội bóng bền vững là những đội bóng có văn hóa được thể chế hóa, không chỉ được cá nhân hóa. Hãy nhìn vào những gì đã xảy ra với các đội tuyển quốc gia khác. Trong nhiều trường hợp, một triều đại thành công kết thúc với sự ra đi của người lãnh đạo, và đội tuyển rơi vào một giai đoạn hỗn loạn. Bởi vì trong khi triều đại đó thành công, nó không xây dựng được các thể chế đủ mạnh để tồn tại sau khi người lãnh đạo ra đi. Điều này đặc biệt đúng khi người lãnh đạo là một nhân vật có sức hút lớn như Zidane. Vậy câu hỏi không chỉ là liệu Zidane có thể giành chiến thắng với đội tuyển Pháp hay không. Câu hỏi là liệu ông có thể xây dựng một hệ thống sẽ tồn tại lâu hơn ông hay không. Đó là một tiêu chuẩn khắt khe hơn nhiều, và rất ít huấn luyện viên đạt được nó. Có một cách nhìn khác mà tôi muốn đề cập, liên quan đến bối cảnh rộng hơn của bóng đá quốc tế. Trong những năm gần đây, chúng ta đã thấy sự trỗi dậy của một cách tiếp cận quản lý đội tuyển quốc gia dựa trên dữ liệu và chuyên môn hóa cao hơn. Các đội tuyển như Đức, Tây Ban Nha, và Bồ Đào Nha đã đầu tư mạnh vào việc phân tích dữ liệu, vào các chuyên gia thể lực, và vào các nhóm hỗ trợ tâm lý. Đây là một phần của xu hướng lớn hơn trong thể thao, nơi mà khoa học và công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng. Việc Zidane mở rộng bộ máy kỹ thuật có thể được nhìn nhận như một phần của xu hướng này. Ông không chỉ đơn giản là bổ nhiệm thêm nhân sự. Ông đang xây dựng một cơ cấu tổ chức phức tạp hơn, với nhiều chuyên môn hơn, phù hợp với những gì mà các đội tuyển hàng đầu khác đang làm. Đây không phải là một sự thay đổi triết lý. Nó là một sự nâng cấp hạ tầng. Nhưng hãy cẩn thận với sự so sánh này. Một cơ cấu tổ chức phức tạp hơn không tự động có nghĩa là một đội bóng tốt hơn. Tôi đã thấy những đội bóng có vô số chuyên gia nhưng vẫn thất bại trên sân cỏ, bởi vì tất cả những chuyên môn đó không được chuyển hóa thành một triết lý chơi rõ ràng. Và tôi đã thấy những đội bóng với một bộ máy đơn giản nhưng một ý tưởng rõ ràng đánh bại họ. Điều quan trọng không phải là số lượng người trong bộ máy. Điều quan trọng là liệu những người đó có làm việc cùng nhau để tạo ra một cái gì đó gắn kết hay không. Một bộ máy kỹ thuật mở rộng chỉ có giá trị nếu nó cho phép huấn luyện viên trưởng đưa ra quyết định tốt hơn nhanh hơn. Nó chỉ có giá trị nếu nó tạo ra một dòng thông tin rõ ràng từ dữ liệu đến quyết định. Và chúng ta chưa có đủ dữ liệu để đánh giá liệu điều đó có xảy ra ở Pháp hay không. Đây là lý do tại sao tôi tiếp cận câu chuyện này với một mức độ thận trọng. Có rất nhiều hoạt động tổ chức đang diễn ra. Có rất nhiều tín hiệu về sự thay đổi. Nhưng tất cả những điều này đều nằm ở cấp độ chuẩn bị. Chúng chưa được kiểm chứng trên sân cỏ. Và trong bóng đá, sân cỏ là nơi mà mọi thứ được đánh giá sau cùng. Tôi nhớ màu cỏ hôm đó, trước khi tôi nhớ tỉ số. Đó là câu tôi viết trong một bài báo về một trận đấu mà tôi đã xem nhiều năm trước. Nó nhắc nhở tôi rằng những gì chúng ta nhớ về một trận đấu không luôn là những gì quan trọng nhất về mặt kỹ thuật. Chúng ta nhớ những cảm xúc, những khoảnh khắc, những chi tiết nhỏ. Và trong trường hợp của Zidane ở Pháp, những gì chúng ta đang thấy bây giờ là những chi tiết nhỏ — một hàng rào, một tấm biển, một cái tên mới trên danh sách nhân sự. Nhưng những chi tiết nhỏ này có thể là khởi đầu của một cái gì đó lớn hơn. Hãy để tôi đưa ra một dự đoán thận trọng. Trong sáu tháng tới, chúng ta sẽ có một ý tưởng rõ ràng hơn về những gì triều đại Zidane thực sự mang lại. Chúng ta sẽ thấy danh sách triệu tập đầu tiên và đánh giá được liệu ông có thực sự mở rộng cánh cửa hay không. Chúng ta sẽ thấy những trận đấu đầu tiên và đánh giá được liệu có một triết lý chơi rõ ràng hay không. Chúng ta sẽ thấy cách ông xử lý những thất bại đầu tiên và đánh giá được liệu văn hóa mà ông đang xây dựng có bền vững hay không. Đây là những gì cần theo dõi. Không phải những tuyên bố. Không phải những quyết định hành chính. Mà là những hành động cụ thể trên sân cỏ và trong phòng thay đồ. Bởi vì đó là nơi mà sự thật được tiết lộ. Để viết được một câu chuyện thật, tôi phải đứng ở nơi không ai đứng. Đó là nguyên tắc của tôi trong nhiều năm. Và trong trường hợp này, tôi đang cố gắng đứng ở một nơi mà ít người đứng: giữa những gì được công bố và những gì thực sự đang diễn ra. Giữa câu chuyện về trật tự mới và câu hỏi về liệu trật tự đó có bền vững. Giữa sự hào hứng về một khởi đầu mới và sự thận trọng của lịch sử. Tòa tháp báo chí là nơi cao nhất để nhìn, nhưng không phải nơi gần nhất để hiểu. Đó là lý do tại sao tôi luôn cố gắng xuống thấp hơn, đến gần hơn với những gì đang diễn ra. Trong trường hợp của Zidane và đội tuyển Pháp, tôi không thể ở Clairefontaine hàng ngày. Tôi không thể nói chuyện trực tiếp với các cầu thủ hay ban huấn luyện. Nhưng tôi có thể đọc những tín hiệu, đặt chúng vào bối cảnh, và cố gắng hiểu những gì chúng có thể có nghĩa. Và những gì tôi thấy là một huấn luyện viên đang cố gắng làm một điều rất khó: thay đổi văn hóa của một tổ chức mà ông chỉ có thể tác động trong những khoảng thời gian ngắn. Ông đang sử dụng mọi công cụ trong tay mình — truyền thông, nhân sự, danh sách triệu tập — để tạo ra một cảm giác về sự thay đổi. Và ông đang làm điều đó với một sự quyết đoán đáng chú ý. Liệu nó có hiệu quả không? Tôi không biết. Không ai biết. Nhưng tôi biết rằng nó đáng để theo dõi. Bởi vì nó kể một câu chuyện về một trong những thách thức lớn nhất trong thể thao: làm thế nào để thay đổi một cái gì đó đã ổn định trong nhiều năm mà không phá vỡ nó. Và sau mỗi bản hợp đồng là một đứa trẻ đã lớn lên giữa sân vận động. Trong trường hợp này, không có bản hợp đồng, nhưng có một cầu thủ trẻ nào đó đang chờ đợi một cuộc gọi. Có một cầu thủ đang ở nhà, xem tin tức, và tự hỏi liệu mình có nằm trong kế hoạch của người đàn ông mới hay không. Đối với anh ta, tất cả những thay đổi văn hóa này không phải là những câu chuyện trừu tượng. Chúng là cơ hội của anh ta. Chúng là giấc mơ của anh ta. Và đó là điều mà tôi luôn cố gắng nhớ khi viết về bóng đá. Phía sau mọi quyết định tổ chức, phía sau mọi chiến lược truyền thông, phía sau mọi phân tích văn hóa, có những con người. Có một cầu thủ 19 tuổi đang chờ đợi một cơ hội. Có một huấn luyện viên đang cố gắng chứng minh rằng ông xứng đáng với vị trí của mình. Có một người hâm mộ đang hy vọng rằng đội tuyển của họ sẽ giành chiến thắng. Và trong khi tôi phân tích những khía cạnh chiến lược của câu chuyện này, tôi không bao giờ quên những con người phía sau nó. Điều cuối cùng tôi muốn nói là về sự kiên nhẫn. Trong thế giới bóng đá hiện đại, nơi mà mọi thứ được đánh giá trong 24 giờ, thật khó để có sự kiên nhẫn. Thật khó để cho một huấn luyện viên mới thời gian để xây dựng một cái gì đó. Thật khó để chấp nhận rằng một số thay đổi cần thời gian để chứng minh giá trị của chúng. Nhưng nếu có một bài học từ lịch sử bóng đá, nó là điều này: những điều tốt nhất thường đến với những người có thời gian. Deschamps có 14 năm. Ông đã sử dụng chúng để xây dựng một trong những đội tuyển thành công nhất trong lịch sử Pháp. Zidane không có 14 năm. Ông có một chu kỳ, có thể là hai, để tạo ra dấu ấn của mình. Nhưng nếu ông thành công trong việc xây dựng một văn hóa đủ mạnh để tồn tại, thì di sản của ông có thể còn kéo dài hơn cả thời gian ông tại vị. Đó là tham vọng lớn nhất của bất kỳ nhà lãnh đạo nào. Không phải là giành chiến thắng trong hiện tại. Mà là tạo ra một cái gì đó sẽ tiếp tục giành chiến thắng khi bạn không còn ở đó. Và có lẽ đó là điều mà Zidane đang thực sự cố gắng làm. Không chỉ là áp đặt một trật tự mới. Mà là xây dựng một nền tảng cho thành công lâu dài. Một nền tảng mà ở đó, trật tự không đến từ quy tắc, mà từ văn hóa. Và văn hóa, khi nó đủ mạnh, sẽ tự duy trì chính nó. Chúng ta sẽ thấy liệu điều đó có đang xảy ra hay không. Nhưng dựa trên những gì tôi thấy bây giờ, có lý do để tin rằng nó có thể. Và trong một thế giới đầy những tuyên bố hời hợt, một chút hy vọng, dựa trên những hành động cụ thể, là điều đáng để giữ. Sự thật nằm ở những chi tiết nhỏ. Và trong trường hợp này, chi tiết nhỏ là một tấm biển không cho phép ống kính. Một hàng rào. Một khoảng im lặng trước khi trận đấu bắt đầu. Từ những chi tiết nhỏ đó, một trật tự mới đang hình thành. Và trong bóng đá, cũng như trong cuộc sống, những điều lớn lao thường bắt đầu từ những khoảnh khắc mà chúng ta không nhận ra chúng đang xảy ra.